ОЮУ ТОЛГОЙ ТӨСЛИЙН САНХҮҮГИЙН ШИНЭЧЛЭЛ: МАНАЙ УЛСЫН ЭДИЙН ЗАСАГТ ҮЛЭМЖ ӨГӨӨЖ ДАГУУЛАХ СТРАТЕГИЙН ТОХИРОЛЦОО
orgil orgil
Verified Editorial
Монгол Улсын Засгийн газар болон “Рио Тинто” групп Оюу толгой төслийн санхүүгийн нөхцөлийг шинэчлэн баталлаа. Шинэ тохиролцоогоор менежментийн төлбөрийг 50 хувиар, зээлийн хүүг 2.5 хувиар бууруулснаар, дэлхийн зах зээлд зэсийн үнэ өсөж буй энэ үед Монголын талын хүртэх ашиг, эдийн засгийн бодит өгөөж үлдэц ихээр нэмэгдэх боломж бүрдэв.
Монгол Улсын Засгийн газар болон “Рио Тинто” групп олон сарын турш үргэлжилсэн хэлэлцээрийн дүнд хүрч, 18 тэрбум ам.долларын өртөг бүхий Оюу толгой зэсийн төслийн санхүүгийн нөхцөлийг шинэчлэн тохиролцлоо. Энэхүү түүхэн шийдвэрийг 2026 оны долоодугаар сарын 1-ний өдөр талууд албан ёсоор баталгаажуулсан нь Монгол Улсын гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын түүхэнд шинэ хуудас нээж байна. Шинэчилсэн гэрээний дагуу “Рио Тинто” компани Монголын талд ногдуулдаг менежментийн төлбөрөө даруй 50 хувиар бууруулахаар зөвшөөрсөн юм. Үүнээс гадна тус группээс Монгол Улсын Засгийн газарт олгосон зээлийн хүүгийн түвшнийг 2.5 хувиар бууруулж, санхүүгийн дарамтыг үлэмж хэмжээгээр хөнгөлөв. Энэхүү хүүгийн бууралт нь Монголын тал Оюу толгой төслөөс хүртэх ногдол ашгийн хугацааг наашлуулахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэнэ гэж эдийн засагчид үзэж байна.
Олон улсын зах зээлд зэсийн үнэ түүхэн дээд хэмжээндээ ойртон өсөж байгаа энэ үед гэрээг шинэчилсэн нь төслийн ашигт ажиллагааг эрс нэмэгдүүлэх өндөр ач холбогдолтой юм. Оюу толгойн гүний уурхайн олборлолт жигдэрснээр жилийн зэсийн баяжмалын гарц дунджаар 500,000 тоннд хүрэх хүлээлттэй байна. Үйлдвэрлэлийн ийм өндөр хүчин чадал, дэлхийн зах зээлийн таатай үнийн мөчлөг нь Монгол Улсын төсвийн орлогод урт хугацааны тогтвортой байдлыг авчрах аж. Засгийн газрын зүгээс үндэсний эрх ашгийг дээдэлж, хөрөнгө оруулагч талтай харилцан ашигтай, ил тод хамтын ажиллагааг эрхэмлэх зарчмыг тууштай баримталсны үр дүнд уг хэлэлцээр амжилттай болжээ. Уул уурхайн салбарын шинжээчдийн дүгнэснээр, менежментийн зардлыг хассанаар Оюу толгой төслийн үйл ажиллагааны цэвэр ашиг шууд нэмэгдэх боломж бүрдэж байна.
Хүүгийн дарамтаас чөлөөлөгдсөнөөр Монгол Улсын баялгийн сан болон иргэдэд хүртэх шууд өгөөж бодитоор өсөх эхлэл тавигдав. “Рио Тинто” группийн хувьд Оюу толгой нь тэдний дэлхий даяарх хамгийн том, хамгийн чухал стратегийн хөрөнгө оруулалтад тооцогддог. Тиймээс, талууд харилцан ойлголцолд хүрч, маргаантай асуудлуудаа цэгцэлсэн нь төслийн тогтвортой үйл ажиллагааг ирэх хэдэн арван жилээр баталгаажуулж байгаа юм. Дэлхий даяар ногоон шилжилт эрчимжиж, цахилгаан автомашин болон сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт зэсийн эрэлт огцом өсөж буйг олон улсын судалгааны байгууллагууд тэмдэглэж байна. Энэхүү эрэлтийн оргил үед Оюу толгой уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж эхэлж байгаа нь Монгол Улсыг дэлхийн зэсийн гол нийлүүлэгчдийн нэг болгох ирээдүйтэй.
Энэхүү гэрээний шинэчлэл нь зөвхөн Оюу толгой төслөөр хязгаарлагдахгүй, Монгол Улсын гадаадын бусад хөрөнгө оруулагчдад өгөх эерэг дохио болж байна. Олон улсын уул уурхайн аварга компанитай хэлэлцээрийн ширээний ард сууж, эрх тэгш нөхцөлөөр тохиролцож чадсан нь Засгийн газрын засаглалын чадамжийг илтгэв. Мөн Монгол Улс гадаадын хөрөнгө оруулалтад нээлттэй, хууль эрх зүйн орчин нь тогтвортой, хариуцлагатай уул уурхайг дэмждэг улс орон гэдгээ дэлхий дахинд дахин тунхаглалаа. Сангийн яам болон Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны хамтарсан ажлын хэсэг уг гэрээний санхүүгийн нарийвчилсан тооцооллыг иргэд, олон нийтэд ил тод танилцуулахаар бэлтгэж байна. Хөрөнгийн зах зээлийн шинжээчид энэхүү мэдээллийн дараа Оюу толгой төсөлтэй холбоотой хувьцаануудын үнэлгээ олон улсын биржүүд дээр өсөх хандлагатай байгааг тэмдэглэв. Эцэст нь дүгнэхэд, 2026 оны долоодугаар сарын 1-ний энэхүү түүхэн тохиролцоо нь Монгол Улсын эдийн засгийн тусгаар тогтнол, баялгийн тэгш хуваарилалтад томоохон дэвшил авчирсан үйл явдал боллоо.